Służebności – cz. 4. służebność przesyłu

0

Dziś przybliżę temat służebności przesyłu. Jeśli więc chcesz wiedzieć, co to jest, na czym polega i jak powstaje, to serdecznie zapraszam do lektury tego wpisu ? 

Na czym polega służebność przesyłu?

Służebność przesyłu jest trzecim rodzajem służebności – po gruntowej i osobistej, o których pisałem już tutaj i tutaj. Co ciekawe, służebność przesyłu w polskim porządku prawnym istnieje dopiero od sierpnia 2008 roku. Ustawodawca wprowadził służebność osobistą, chcąc pogodzić często sprzeczne interesy właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców przesyłowych.

Na czym więc polega służebność przesyłu? Istotą służebności przesyłu jest prawo do korzystania przez przedsiębiorcę z cudzej nieruchomości, ale tylko w zakresie niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania urządzeń przesyłowych.

Cytując kodeks cywilny:

Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Co to oznacza w praktyce? Służebność przesyłu daje przedsiębiorcy możliwość korzystania z cudzej nieruchomości w celu np. postawienia słupów energetycznych, rurociągów itp. oraz przesyłania nimi tzw. mediów (wody, gazu czy prądu), a także konserwacji tych urządzeń.

Co istotne, ustanowienie służebności przesyłu możliwe jest tylko na rzecz przedsiębiorcy. I to tylko takiego, który jest właścicielem urządzeń, służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz innych urządzeń podobnych lub który zamierza wybudować takie urządzenia. Może to być np. zakład energetyczny lub wodociągowy.

Z kolei podmiotem, który może taką służebność ustanowić, jest właściciel nieruchomości, na której urządzenia przesyłowe są lub mają być wybudowane. Ustawa nie wprowadza żadnych ograniczeń w tym zakresie, może być więc zarówno osoba fizyczna jak i prawna (bądź też inny podmiot).

Jak powstaje służebność przesyłu?

Służebność przesyłu może powstać na trzy sposoby: w drodze umowy, decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądu.

Umowa

Stronami umowy są właściciel (bądź użytkownik wieczysty) nieruchomości i przedsiębiorca przesyłowy. Obowiązuje tutaj typowa dla prawa prywatnego swoboda zawierania umów. Należy tylko zwrócić uwagę, że oświadczenie woli właściciela nieruchomości musi być złożone w formie aktu notarialnego. Przedsiębiorca przesyłowy może złożyć swoje w dowolnej formie – zgodnie z art. 245 § 2 kodeksu cywilnego. Nie jest natomiast możliwe ustanowienia służebności przesyłu w drodze jednostronnego oświadczenia woli właściciela nieruchomości, podczas gdy przedsiębiorca przesyłowy nie wyraża na nie zgody.

Decyzja administracyjna

Służebność przesyłu może też zostać ustanowiona w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez starostę na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z art. 124 §1 starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym (o którym pisałem tutaj), a w przypadku braku planu – zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa powyżej, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży też obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, służących przesyłowi. Ponadto – zgodnie z art. 124 §5 – jeżeli założenie lub przeprowadzenie tych urządzeń uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy (albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem), może on żądać, aby starosta nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości.

Orzeczenie sądu

Trzecim sposobem powstania służebności przesyłu jest orzeczenie sądu. Dzieje się tak w sytuacji, gdy przedsiębiorca przesyłowy i właściciel (lub użytkownik wieczysty) nie mogą dojść do porozumienia. Postępowanie cywilne toczy się w trybie nieprocesowym. Wniosek należy złożyć do sądu rejonowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości, która ma zostać obciążona służebnością przesyłu. Należy w nim wskazać właściciela nieruchomości, na której są lub maja być usytuowane urządzenia przesyłowe oraz wykazać, że ustanowienie służebności przesyłu jest niezbędne dla prawidłowego korzystania z urządzenia przesyłowego, a ustanowienie tej służebności w drodze umowy jest niemożliwe. Sąd ustanawia w taki przypadku służebność przesyłu i ustala wynagrodzenie, jakie będzie dostawał właściciel nieruchomości od przedsiębiorcy przesyłowego.

Wynagrodzenie

No właśnie, wynagrodzenie ? Ustanowienie służebności przesyłu może nastąpić odpłatnie lub nieodpłatnie. Oczywiście prawo własności właściciela nieruchomości zostaje ograniczone, stąd też najczęściej żąda on od przedsiębiorcy przesyłowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń przesyłowych, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu. Z kolei jeżeli to właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń przesyłowych, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Przepisy prawa nie regulują wysokości ani charakteru wynagrodzenia. Powinno on być jednak adekwatne i uwzględniać interesy obu stron.

Wygaśnięcie służebności

Zgodnie z kodeksem służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa. Przy czym, po wygaśnięciu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiązek usunięcia urządzeń przesyłowych, utrudniających korzystanie z nieruchomości. Jeżeli powodowałoby to nadmierne trudności lub koszty, przedsiębiorca jest obowiązany do naprawienia wynikłej stąd szkody.

 

Podobał Ci się ten artykuł? Uważasz, że jest wartościowy i komuś jeszcze może się przydać? Udostępnij go proszę ? 

Proponowane wpisy

Zostaw komentarz

.

ARCHIWUM